Aspartam yiyecek ve içeceklerde düşük kalorili tatlandırıcı olarak 90 yıldan daha uzun süredir kullanılmaktadır. Aspartam şekerden yaklaşık 200 kat daha tatlıdır. Aspartamın şeker yerine kullanılmasıyla besinlerin kalorilerinde gözle görülür bir düşüş sağlanabilir ve bir çok üründe neredeyse tamamen elimine edilebilir. Narenciye ve diğer meyve lezzetini arttırır, kalori korur,diş çürümelerine yol açmaz.

1981 yılında FDA tarafından aspartamın toz karışımlarda ve tablet şeklinde tatlandırıcı olarak kullanılması onaylanmıştır, 1996 yılında ise tüm şuruplar, salata soslarında ve bazı çerezler dahil olmak tüm gıdalarda ve içeceklerde kullanılması onaylandı.

Onaylanmanın öncesinde, aspartam yürütülmüş en ağır bilimsel incelemelerden birini geçirmiştir. Aspartam, gıda katkı maddeleri arasında en geniş anlamda test edilen madde olmuştur. Aspartamın güvenli olduğu hem FDA hem de bağımsız bir saşlık grubu olan Amerikan Tıp Birliği (American Medical Association) tarafından onaylanmıştır.

Gıdalarda aspartam kullanımının hızlıa yayılması ve artması birçok soruyu da beraberinde getirdi. Aspartam ile ilgili en sık sorulan sorulardan bazıları şunlardır :

Aspartam neden yapılmıştır?
Aspartam iki protein yapının (aspartik asit ve fenilalanin) ve bir miktar methanolun bir araya gelmesiyle oluşur. Aspartik asit ve fenilalenin protein yapıyı oluşturur ve doğal olarak et,tahıllar ve sürt ürünleri gibi tüm protein içeren besinlerde besinlerde bulunur. Methanol ise insan vücudunda ve sebze ve meyve suları gibi çeşitli gıdalarda bulunur.

Aspartam vücuttan nasıl atılır?
Aspartam da diğer herhangi bir protein gibi sindirilir. Sindirim sırasında aspartam yapıtaşlarına parçalanır ve kana karışır. Ne aspartam nede bileşenleri zamanla vücutta birikme yapmaz.

Ne tür ürünler aspartam içerir?
Aspartam tablet halinde hazır besinlerde ve uzun ısıtma süreleri gerektirmeyen basit tariflerde tatlandırıcı olarak kullanılır.

Aspartamı pişirilen ürünlerde ve hamur işlerinde kullanabilir miyiz?
Aspartamın bileşenleri ısıtıldığında zamanla ayrılırlar ve aspartam tatlandırıcı özelliğini kaybeder. Dolayısıyla,aspartamın uzun pişirme gerektiren ürünlerde veya hamur işlerinde kullanılması önerilmez. Ancak bazı tariflerde pişirme döngüsünün sonunda ilave edilebilir.Eğer aspartam içeren besin bilinmeden ısıtılırsa güvenlik açısından sorun olmaz, ancak istenen tatlılığı sağlayamayacaktır.

Aspartam güvenli mi?
Amerika’nın besin güvencesini sağlayan ajans olan FDA aspartam kullanımını diyabet hastaları, hamileler ve çocuklar dahil olmak üzere genel halk için güvenli bulmuştur. Fenilketonurya (PKU) olarak bilinen ve az rastlanan genetik hastalığa sahip olan kişiler aspartam dahil tüm gıdalarda fenilalenin alımlarını kontrol etmelidirler. Bu hastalığa doğumdan sonra tüm bebeklere uygulanan kan testi sırasında teşhis konulur ve aspartam içeren tüm gıdaların üzerinde fenilalenin içerdiklerini belirten bir etiket bulunur.

İnsanların tükettiği aspartam ne kadardır?
FDA aspartam dahil olmak üzere tüm gıda katkı maddeleri için kabul edilebilir günlük alım (Acceptable Daily Intake, ADI) konseptini kullanır. ADI bir insanın yaşamı boyunca her gün gıda katkı maddesini tüketmesi halinde güvenli olan alım miktarını belirtir. Aspartam için ADI vücut ağırlığının bir kilogramında 50 mg olarak belirlemiştir. Sık kullanan yetişkinler arasında aspartam tüketimi sadece ADI nin % 4 ile 7 si arasındadır. Sık kullanan çocuklarda ise bu oran % 4 ile 16 arasında değişir.

Gıdalarda kullanımının onaylanmasından önce aspartam nasıl test ediliyordu?
Aspartam üzerinde en fazla çalışma yürütülen gıda katkı maddelerinden biridir. FDA tarafından 1981 yılında onaylanmasından önce 100 den fazla bilimsel çalışmada test edilmiştir. Bu testler, hayvanlarda ve normal yetişkinlerde, çocuklarda , süt veren kadınlarda, diyabet hastalarında olanlarda, obezite hastalarında ve özel genetik hastalığı olan insanlarda denenmiştir. Bu testlerde kullanılan aspartam miktarı normal bir diyet ile tüketilecek olandan oldukça fazla olmuştur. Günümüzde de bilim adamları bu tatlandırıcı ve gıdalarda kullanılan diğer katkı maddeleri üzerinde yeni çalışmalar yapmaya devam etmektedir. FDA tüm bu araştırmaları ve çalışmaları izlemekte ve değerlendirmektedir.

Aspartamın güvenirliliğini tartışan başka düzenleme kurumları var mıdır?
Aspartamın kullanımı dünyada 90 dan fazla ülkede onaylanmıştır. Genelde yaygın şekilde İngiltere,Almanya, Japonya gibi endüstriyel ülkelerde kullanılmaktadır. Aspartam Joint Expert Committee on Food Additives (JECFA) tarafından tartışılmış ve güvenli bulunmuştur. Aynı zamansa Avrupa Birliği Gıda ile ilgili bilimsel komitesi tarafından da incelenmiş ve onaylanmıştır.

Hamile bayanlar aspartam tüketebilirler mi?
Amerikan Pediatri Akademisi Beslenme Komitesi’ne göre aspartam kullanımı anneler ve gelişmekte olan çocuklar için güvenlidir. Elbette ki,hamile bayanların hamilelikleri sırasında doktorlarına beslenme ihtiyaçlarını danışmaları gerekir.

Diabet hastaları aspartam tüketebilirler mi?
Amerika Diabet Birliği aspartamın şeker yerine kullanabileceğini ve diyabetik öğün planlarında yer alabileceğini belirtmişlerdir.

Aspartam epilepsi hastaları için güvenli mi?
Epilepsi hastalığından acı çeken insanları bir arada tutan bir organizasyon olan Epilepsi Enstitüsü, aspartamın epilepsiyle ilgisiz olduğunu açıklamıştır.

Aspartamın kanser ve tümör oluşumu ile herhangi bir ilişkisi var mı?
Aspartamın fizyolojik olarak kanserojen olması imansızdır.Aspartam, mide ve bağırsaklarda fenilalenin, aspartic asit ,aminoasitler dahil olmak üzere bilinen bileşenlerine parçalanır. Bu bileşenlerin çok daha fazla miktarı süt, et, meyve ve sebze gibi günlük besinlerle de tüketilir. Vücut aspartam kaynaklı aminoasitlere de aynı şekilde müdahale eder. Aspartam hiçbir zaman tekbaşına kan dolaşımına girmez.Ayrıca aspartamın farelerde ve sıçanlarda aşırı miktarda kullanılmasında da beyin tümörü yada herhangi bir tümör bulgusuna rastlanmamıştır.

Bazı insanlarda aspartam kullanımına karşı olumsuz reaksiyonlar gözlendi mi?
Aspartamın alerjen olma ihtimaline karşı yapılan çalışmalar aspartam kullanımı ile alerjik reaksiyonlar arasında hiçbir ilgi olmadığını göstermiştir. Aspartam tükettikleri için alerjik reaksiyonlar ürettiğine inanan insanlar ile yapılan Çift tekrarlı olarak kör-placebo kontrollü çalışmalarda araştırmacılar aspartamın placebo örnek kadar alerjik reaksiyona yol açtığını bulmuşlardır.
EFSA aspartame ile ilgili yeni bir çalışmayı değerlendirdi ve aspartam kullanımının güvenli olduğunu tekrar teyit etti. PDF