Modern sağlık endişeleri ve fonksiyonel gıdalardaki doğal ve yapay katkıların kabulü üzerine bilimsel bir çalışma

Fonksiyonel gıda kavramı, 1980'li yıllarda Japon hükümetinin sağlık yönünde iyileştirmeyi amaçlayan teşebbüslerine dayanmaktadır. Basit olarak tanımlanacak olursa, fonksiyonel gıdalar normal diyetin bir parçası olan, doğal besleyici özelliklerinin yanı sıra sağlık açısından yarar sağlamayı amaçlayan güçlendirilmiş ya da zenginleştirilmiş gıdalardır. Fonksiyonel gıdaların sağlık üzerindeki iki önemli etkisi fizyolojik fonksiyonların arttırılması ve hastalık riskinin azaltılmasıdır.

Sağlığa faydalı gıdaların tasarımı giderek yaygınlaşmakla birlikte bireylerin yeni ve modern teknolojiler ile ilgili kaygıları bu ürünlerin kabul görmesini etkileyebilmektedir.
Auckland Üniversitesi Tıp ve Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoloji Bölümü, modern sağlık endişelerinin vitamin ve bileşiklerin katıldığı fonksiyonel gıdalara yönelik tutum ve kararları nasıl etkilediği konusunda bir çalışma yürüttü. Üzerinde çalışılan ürünler hastalık olasılığını azaltma, bir hastalıkla ilgili risk faktörünü azaltma ve kişinin görünümünü iyileştirme amacıyla tasarlanmıştı.

Yapılan çalışmadan elde edilen sonuçlara göre modern sağlık endişeleri öncelikli olarak fonksiyonel gıdaların seçiminde kullanılan katkıların türü ön plana çıkmaktadır. Buna göre içeriğinde sentetik bileşikler yerine doğal vitaminlerin katıldığı fonksiyonel gıdalar daha fazla tercih edilmektedir. Modern sağlık endişeleri taşıyan kişiler risk azaltıcı ya da görünümü iyileştirici özelliklerden ziyade hastalığı önleyici özelliği bulunan fonksiyonel gıdaları tercih etmektedirler. Tüketiciler ürünün etkisinden ziyade doğal kaynaklı oluşuyla ilgilenmektedirler. Aynı zamanda modern sağlık endişeleri organik gıdaların daha fazla tüketimi ve gıda alerjileri üzerinde yoğunlaşmaktadır.

Bütün olarak bakıldığında fonksiyonel gıdalar hastalıklardan korunmaya ya da belirli bir sağlık sorunuyla uygun biçimde mücadele edilmesine yardımcı olmaktadır. Tüketicilerin bu ürünleri daha yaygın olarak kullanmalarının sağlanması, tercihi haklı gösteren faktörlerin daha iyi anlatılmasına bağlıdır. Belirli bir hastalığın risk faktörünün azaltılmasından ziyade azaltılmış hastalık riskinin vurgulanması tüketicinin fonksiyonel gıdaları tercih etmesinde etkili olmaktadır. Kişisel sağlık durumu, işleme teknolojileri ve bilimsel yenilikler ile ilgili risk algıları ve endişelerin anlaşılması tüketicilerin fonksiyonel gıdalar ile ilgili tercihlerine ışık tutacaktır. Katkıların "doğal" ve "yapay" oluşu ile ilgili yaklaşımları ve kolesterol seviyesi artışı gibi yüksek risk profili gruplarında fonksiyonel gıda tercihlerini etkileyen faktörlerin anlaşılması için daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.

Bu çalışmanın kesitsel olarak düzenlendiği dolayısıyla modern sağlık endişeleri ile fonksiyonel gıdalara yönelik tutumların ilişkisinden nedensel anlamların çıkarılamayacağı göz önünde bulundurulmalıdır. Çalışmadaki katılımcılar tıp öğrencileri olduğundan özellikle sağlık riskleri ile ilgili yaklaşımları toplumun büyük kısmını yansıtamamaktadır. Bu kısıtlamaya rağmen çalışmaya göre modern sağlık endişeleri ile fonksiyonel gıdaların kabulü arasında bir ilişki bulunmaktadır.

Referanslar

Devcich, D. A., Pedersen, I. K., Petrie, K. J., 2007. You eat what you are: Modern health worries and the acceptance ofnatural and synthetic additives in functional foods. Appetite, 48: 333-337.

Geri