| No: 11 | Kasım 2007 |
Tüm yemlerin, sadece tavuklarda yem katkısı olarak kullanımına izin verilen narasin ile çapraz kontaminasyonu hakkındaki EFSA Gıda Zincirindeki Kontaminantlar Paneli Bilimsel Kararı [1] Kabul tarihi: 20.09.2007 Avrupa Komisyonu'ndan gelen talep üzerine Gıda Zincirindeki Kontaminantlar Paneli'nden sadece tavuklarda yem katkısı olarak kullanımına izin verilen narasinle diğer hayvan yemlerinin çapraz kontaminasyonu ile ilgili bilimsel kararını açıklaması istendi. Polieter karboksilik iyonofor ajanı olan narasinin kullanımı ile ilgili kurallar 1464/2004 sayılı Komisyon Yönetmeliği tarafından belirlenmiştir. Tavukların kilo aldırılmaları amacıyla kullanılan narasin için belirlenen yemde bulunabilecek maksimum aktif madde içeriği 70 mg/kg olup, vücuttan atılma süresi 1 gündür. Yem alanında faaliyet gösteren işletmeler için 183/2005 sayılı Komisyon Yönetmeliği tarafından belirlenen kurallara rağmen, uygulamada karma yem üretiminde belirli miktarda yemin üretim çemberinde kaldığı ve bu kalıntının sonraki yem partilerinde kontaminasyona neden olduğu bilinmektedir. Bu çapraz kontaminasyon, hedef olmayan hayvan türlerinin söz konusu maddelere maruz kalmasına yol açabilmektedir. Bu nedenle hedef olmayan hayvan türleri ve bunlardan elde edilen gıdaların taşıdığı potansiyel sağlık riskleri değerlendirilmiştir. Anoreksiya, nefes darlığı, akciğer ödemi, karaciğer hücrelerinde nekroz ve kas liflerinde hasar olarak tanımlanan intoksikasyon belirtileri çok sayıda hedef olmayan hayvan türünde rapor edilmiştir. Bu toksisite belirtileri polieter iyonoforlarının etki mekanizması ile tutarlılık göstermektedir. Özellikle hassas olan hayvanlar köpek, at, sığır ve büyük olasılıkla hindi ve tavşanlardır. Tavukların semirtilmesinde kullanılandan daha düşük yem konsantrasyonlarında hindi ve tavşanlarda toksisite meydana gelmiştir. Buna göre farklı türler hassasiyet açısından değişkenlik göstermekte ve koksidiyostat olan narasinin etkin dozu ile toksisiteye neden olan doz arasında oldukça küçük bir güvenlik sınırı bulunmaktadır. Panel, hedef olmayan hassas hayvan türlerinde yan etkilerin tavukların semirtilmesinde kullanılandan daha düşük yem konsantrasyonu seviyelerinde görülebileceği sonucuna varmıştır. Diğer yandan, hedef hayvanların yemlerinde maksimum %10'a kadar bulunabilen narasini çapraz kontaminasyon sonucu olarak diyetle alan tavuk hariç diğer hedef dışı hayvanlarda toksikolojik ya da farmakolojik etkilerin görülmemesi beklenmektedir. Bu tahmin kontamine yem partileri yoluyla hedef dışı hayvanlardaki narasine maruz kalma düzeyinin yan etki göstermeyen en düşük doz (NOAEL) ile karşılaştırıldığı toksikolojik ve farmakolojik çalışmalara dayanmaktadır. Laboratuar hayvanları arasında en hassas tür olan köpekler üzerinde yapılan bir yıllık besleme denemelerinden elde edilen nörotoksisite sonuçlarına göre NOAEL değeri 0.5 mg/kg vücut ağırlığı olarak saptanmıştır. Gıda kaynağı ve monogastrik pekçok hayvanda olduğu gibi verilen yem miktarının günde 50 g/kg vücut ağırlığı olduğu varsayıldığında % 2,5 ve 10'luk çapraz kontaminasyon için maruz kalınan düzey sırasıyla günde 0.07, 0.17 ve 0.35 mg/kg vücut ağırlığıdır ve hepsi de NOAEL'den daha düşüktür. Çeşitli hayvan türleri üzerinde yapılan kinetik çalışmalar narasinin yenilebilir hayvan dokularında birikmediğini göstermiştir. Yumurtlama aşamasındaki tavuklara verildiği takdirde yumurtaya geçmektedir. Hedef olmayan hayvanların yenilebilir dokularında görülen en yüksek narasin seviyesi (domuz ciğeri ve tavuk yumurtasında), tüketicilerin narasine maruz kalmasına ilişkin kötü durum tahmininin hesaplanmasında kullanılmıştır. Narasinin süte geçtiğine dair bir bulguya rastlanmamıştır. Bu hesaplamalara göre, % 10'a kadar çapraz kontaminasyona uğramış yemlere maruz kalan hedef olmayan hayvan türlerinden elde edilen gıdaları tüketen kişilerde hesaplanan maruz kalma düzeyi, Hayvan Yemlerinde Kullanılan Katkılar ve Ürünler ya da Maddeler hakkında EFSA Paneli (FEEDAP) tarafından belirlenen 5 g/kg'lık kabul edilebilir günlük doz (ADI) değerinin aşağısında kalmaktadır. Bu nedenle Panel % 10'a kadar çapraz kontamine olmuş yemlere maruz kalan hayvanlara ait dokulardaki narasin kalıntılarının sindiriminin tüketici sağlığı açısından ihmal edilebilir düzeyde risk oluşturduğu kararına varmıştır. Opinion of the Scientific Panel on Contaminants in the Food chain on a request from the European Commission on cross-contamination of non-target feedingstuffs by narasin authorised for use as a feed additive, The EFSA Journal (2007)552, 1-35. Referans
|
