No: 15 Nisan 2008

EFSA, gıda katkı maddeleri ve çocukların davranışları konusunda Southampton çalışmasını değerlendirmekte

14.03.2008

Avrupa'da gıda güvenliği konusunda çalışan bilim adamları, son zamanlarda yapılan bazı gıda boyaları ve koruyucu sodyum benzoat karışımlarının çocukların davranışları üzerindeki etkilerinin incelendiği bir çalışma hakkındaki değerlendirmelerini tamamlamıştır [1,2].Bu çalışma, geçen sene Southampton Üniversitesi'ndeki araştırmacılar tarafından İngiltere'de yayınlanmış (McCann ve diğ., 2007), ve hazırlanan bu karışımlar ile çocuklardaki hiperaktivite arasında bağlantı olduğu ileri sürülmüştür. 

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), AFC Paneli [3], çocuk psikiyatrisi, davranış bilimi, alerji konusu ve istatistik alanlarındaki uzmanların da yardımlarıyla, bu çalışmanın, test edilen katkı maddelerinin bazı çocukların dikkat ve aktiviteleri üzerinde küçük bir etkiye sahip oldukları konusunda sınırlı bir kanıt sağladığını özetlemiştir. Ancak, gözlenen etkiler çalışmada kullanılan 2 karışım ve 2 yaş grubu için uygun değildir.

Eldeki kanıtlar, gözlenen davranış bozuklukları ile ilgili klinik bilgiler ve etkilerinin göreceli olması gibi önemli belirsizlikler göz önüne alındığında [4] Panel, McCann ve arkadaşlarının çalışmasının, gıda boyaları ya da sodyum benzoat için kullanılan ADI [5] değerlerinde değişiklik yapmak için kullanılamayacağı kararına varmıştır. Yeni çalışmanın kısıtlamalarının arasında, katkı maddelerinin ayrı ayrı test edilmemesi ve karışımdaki hangi katkı maddesinin gözlenen etkiye sebep olduğunun belirtilmemiş olması da yer almaktadır.

Çalışmadan elde edilen bulgular, genel olarak gıda katkılarına ya da özel gıda boyalarına duyarlılığı gösterme ile ilgili olabilmesine rağmen, popülasyonun genelinde böyle duyarlılıkların yaygın olabileceğini doğrulamak şu anda mümkün değildir.

Davranış bilimleri uzmanlarının da yer aldığı panel, çocukların davranışları üzerinde gözlemlenen etkinin sebebinin belirsiz olduğu bu çalışma sırasında çocukların okul ödevi gibi diğer zihinsel yorgunluklar gibi etkilerden bağımsız olacak şekilde değerlendirme yapılmadığını belirtmişlerdir.

2002'den 2005 'e kadar şekerler ve alkolsüz içecekler [6] üzerinde yapılan araştırmaların temelinde, boyaların sıklıkla kullanıldığı gözlenmiştir. Sodyum benzoat ise, alkolsüz içeceklerde bulunmaktadır. AFC Paneli, renklendirilmiş alkolsüz içecek ve şekerleri sıklıkla tüketen çocukların, çalışmada test edilen katkı maddelerinin günlük alım sınırlarına ulaşabileceğini belirtmiştir.

Panel, McCann ve arkadaşlarının, gıda katkı maddelerinin davranış üzerindeki etkileri üzerindeki çalışmalarını, gıda katkıları ile hiperaktivite arasındaki olası bağlantının tüm popülasyonu kapsamayı hedefleyecek şekilde yapılan geniş bir çalışma olarak değerlendirmiştir. Panel, önceki çalışmaların büyük bölümünde, hiperaktif olarak tanımlanan çocukların kullanıldığını ve bundan dolayı tüm popülasyonu temsil etmediklerine de dikkat çekmiştir.  

AFC Paneli, Avrupa Birliği'nde izin verilen tüm gıda boyalarının durum bazında güvenilirliğini ve McCann ve arkadaşlarının çalışmalarında kullandığı gıda boyalarını da tekrar değerlendirmektedir. Allura Red gibi ilgili bazı boyalar hakkındaki görüşler bu yıl sonunda yayınlanması planlanmaktadır.

Çalışmanın tamamı EFSA'nın internet sitesinden ulaşılabilir durumdadır:
http://www.efsa.europa.eu/EFSA/efsa_locale-1178620753812_1178694648892.htm

____________________________

[1] McCann ve arkadaşlarının (2007) hiperaktif ve normal çocukların karışık olarak olduğu, 3 yaşlarındaki 153 çocuk ve 8-9 yaşlarındaki 144 çocuğu içeren çalışması, İngiltere Gıda Standartları Ajansı tarafından görevlendirilmiştir. Çalışma The Lancet'de yayınlanmış ve internet adresinden ulaşılabilir durumdadır.
http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140673607613063/abstract. İngiltere Toksikoloji Komitesi, çalışmayı değerlendirmiş ve çok yönlü bir görüş yayınlamıştır. http://cot.food.gov.uk/statements/cotstatements2007/colpreservechildren
[2] İki karışımda bulunan ve çocuklara verilen katkı maddeleri; Tartrazine (E102), Quinoline Yellow (E104), Sunset Yellow FCF (E110), Ponceau 4R (E124), Allura Red AC (E129), Carmoisine (E122) ve sodyum benzoat (E211).
[3] Gıda katkı maddeleri, Tatlandırıcılar ve Gıda ile temas eden yüzeyler konusundaki Panel.
[4] Sonuçlardaki tutarsızlık, çocukların yaşlarına ve cinsiyetlerine bağlı olabilir. Katkı maddelerinin iki farklı karışımı test edilmiş ve gözlemciler (ebeveyn, öğretmen, bağımsız değerlendirmeciler) takibindedir. Ölçülen etkilerin klinik olarak uygunsuzluğu, doz bilgilerindeki tutarsızlık, küçük etkilerin değerlerinin bilinmemesi, kullanılan karışımların doğruluğu ve tek halleriyle katkıların etkilerinin tanımlanamaması ihtimali, boyaların kullanımı ile davranışlar arasındaki bağlantının biyolojik mekanizma ile açıklanabileceğinin akla yatkınlığındaki tutarsızlıklar.
[5] ADI, yani Kabul edilebilir günlük alım miktarı, gıda katkısı gibi bir maddenin, bütün hayat boyunca, bir sağlık etkisine sebep olmadan, sorunsuzca tüketilebilecek miktarıdır. ADI değerleri bir günde vücut ağırlığının her kilogramına, maddenin miligram değeri cinsinden ifade edilmektedir.  
[6] İngiltere Gıda Standartları Ajansı (FSA) (2002); İrlanda Gıda Güvenliği Otoritesi (FSAI) tarafından yayınlanmayan bir çalışma (2005); Birleşmiş Avrupa İçecek Birliği (UNESDA) (2005).
 
PDF version

Kaynak
http://www.efsa.europa.eu/EFSA/efsa_locale-1178620753812_1178694645855.htm


Geri